برنامه آموزش در دوره پیش از دبستان

دل فرزند نورس مانند زمین خالی از گیاه است،هر بذری در آن افشانده شود می پذیرد...(مولا علی(ع)

فردريك فروبل Froebel

فردريك فروبل Froebel

فروبل در 21 آوريل 1782 در آلمان متولد شد او به شدت تحت تأثير افكار پستالوژي قرار داشت ‌تا جايي كه او پستالوژي را استاد بزرگ خود ناميد . فروبل به خاطر ايجاد باغ كودكان در آلمان ، و تلاشهاي او در زمينه تربيت و آموزش كودكان به عنوان پدر كودكستان شناخته مي‌شود ، او اولين فردي است كه نظر آموزش و پرورش پيش از دبستان را به طور جامع  طرح و روش اجراي آن را تنظيم نمود . او معتقد بود كه جريان زندگي يك انسان نظير حيات يك نبات است ، به عقيده فروبل كودك پاك به دنيا مي‌آيد ، او مهرباني و محبت را براي توفيق در فن تعليم ضروري مي‌دانست و آموزش كودكان را معمولاً با مكالمه و بازيهاي ساده شروع مي‌نمود و به تدريج به فعاليتهاي پيچيده مي‌رسيد . فروبل اولين كار و وظيفه مربي را گسترش روابط كودك با محيط مي‌داند ، در حقيقت كودك از راه پاسخ طبيعي كه با محيط پيرامون خود مي‌دهد آنها را مي‌شناسد ،‌براي كودك اين پاسخ يا فعاليت طبيعي همان بازي كردن است ، او بيش از هرچيز به نقش تربيتي فعاليت و خودكاري كودك متوجه است . فروبل بازي را نمودي از آزادي كودك تلقي مي‌نمود ،‌براثر تلاشهاي خستگي ناپذير اين‌مربي‌آلماني براي نخستين بار كودك مركز توجه قرار گرفت و جاي آموزشگاه و آموزگار را گرفت ،‌فعاليت ،‌سرود خواني ، خودكاري و بازيهاي فردي و گروهي جايگزين دانش گرديد و توجه ويـژه اي به اين دوره ارزشمنـد معـطوف گرديد . كمكهاي اوليه فروبل به تفكر و عمل آموزش در حـيطـه هاي يادگيـري ، ‌برنامـه  درسي ،  روش شناسي و تربيت معلم است ؛  تصورات  او از  بچه‌ها  وچگونگي يادگيري آنها بر بخشي از آن عقايد مشخصي كه به وسيله ژان آموس كمينوس و پستالوژي بيان شده ، بنا نهاده شده است . نقش مهم اين است كه به بچه كمك كند تا كيفيتهاي ذاتي را براي يادگيري پرورش دهند ، به عبارت ديگر معلم طراح تجارب و فعاليتها است .

وي در مورد مراحل آگاهي مي‌گويد :‌« اولين مرحله آگاهي : آگاهي بر چيزهاي بيروني يعني به چيزهايي است كه كودك را در برگرفته اند ،‌اين آگاهي به خود كه پس از اين مرحله است دومين مرحله آگاهي است كه بازتابي است از همين آگاهي ، هدف تربيت رسيده به خود آگاهي است‌ كه در قلمرو زندگاني كودك از راه تماس او با جهان ،‌واكنش به آن و شناختن آن ممكن مي‌گردد. فروبل طرح آموزش خود را برمبناي بازي بنا نهاد،‌و از هدايا و مشغوليات استفاده نمود كه در هدايا (اشياء) كودك از طريق بازي با آنها گام به گام و به طور منظم به حسن نظم واقعي پي مي‌برد و از طريق مشغوليات به‌آموزش‌دست‌به‌چشم و فكر مبادرت مي‌ورزد . ” هداياي فروبل يك سري ابزارهاي قابل دست كاري بودند كه كودك ضمن بازي با‌آنها ،‌در خصوص اشكال ‌، اعداد و اندازه گيري تجربياتي را به دست مي‌آورد ، بازي با اين هدايا منجر به تقويت قواي خلاقيت و رشد مفاهيم و مهارتهاي هوشي در كودكان مي‌شد .» مشغوليات كودكستان فروبل به بازيهاي دستي و روميزي شباهت داشت .وي آنها را به كمك معلم و با آوازها و سرود هاي ريتميك و حركات دست همراه مي‌كرد ،‌ازجمله مشغوليات مي‌توان به خمير بازي ،‌مدل سازي ، نقطه بازي ،‌كارتهاي دوخت ، مهره بازي ، نقاشي ، رنگ آميزي ،‌كار با چسب ،‌باغباني و مطالعه طبيعت اشاره كرد ،‌فروبل علاوه بر هدايا و مشغوليات از آوازها و سرودهاي تفريحي نيز براي آموزش كودكان استفاده مي‌نمود كه در اين حالت كودكان دست در دست هم به بازي  مي پرداختند ،از گفته هاي‌فروبل مي توان اين نتيجه را گرفت كه منبع و منشأ و اساس برنامه درسي او كودك و علايق و نيازهاي او بوده است.  به هرحال مشغوليات و تعليمات دستي را بايد مرهون و نتيجه افكار تربيتي فروبل دانست.

فروبل‌آموزش‌مهارتهاي دستي را عاملي براي بيان افكار و اختراع و ابتكار در امر تربيت مي‌دانست،‌درمطالعه طبيعت گردشهاي علمي و آشنايي با محيط پيرامون مورد نظر فروبل بود ،‌او اعتقاد داشت براي افزايش تجارب و آگاهي كودكان آنها را بايد به محيط هاي پيرامون برده و آنها را باآن آشنا ساخت ،او به بازي مخصوصا بازي در طبيعت بهاي خاصي مي‌داد ، فروبل به شدت به اين عقيده بود كه مرحله پيش از دبستان گامي اساسي در پلكان تجربه تربيتي است ،‌پاره اي از ديدگاههاي مهم او كه در محتوا و روش شناسي برنامه هاي فروبل تأثير بسزايي داشته اند ،‌به قرار زير مي‌باشد :

1ـ هدف آموزش و پرورش شكوفا كردن رشد طبيعي كودكان است ،‌بنابر اين برنامه درسي بايد كودك محور بوده و بر پايه طبيعت و علايق كودكان استوار باشد .

2ـ بايد به فرديت كودكان احترام گذاشت .

3ـ برنامه هاي درسي اين دوره بايد تعادل بين آزادي و ساختار را حفظ كرد .

4ـ اساسي ترين پايه براي رشد كودك بازي است كه تمايل طبيعي كودك بوده و وسيله اي براي ارائه پيام آموزش و پرورش در اين دوره محسوب مي‌گردد .

فردريك فروبل آلماني سيستمي از بازيهاي آموزشي را براي كودكان ابداع كرد و براي نخستين بار كودكستاني بر پا ساخت ، مطابق با نظر فروبل ، معلم براي  راهنمايي و هدايت بيشتر بچه هايي كه توانايي خلاقيت و عضومفيد بودن اجتماع را دارند مسئول است ،‌براي رسيدن به اين هدف فروبل يك برنامه درسي سيستماتيك را براي آموزش بچه هاي پيش دبستاني ارائه نمود .

مبناي اصلي اين برنامه هدايا(Gifts) ، مشغوليات(Accupation) ،‌آوازهايي(Song) كه او تصنيف كرده  و بازيهاي آموزشي(Educational Games ) ديگر بود. ‌شناخت فروبل در زمينه يادگيري از طريق بازي ،‌بوسيله متخصصين آموزش و پرورش پيش دبستاني كه برنامه هايشان را برمبناي فعاليتهاي بازي طراحي و سازماندهي مي‌كنند تقويت شده‌است.

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم اسفند 1388ساعت 20:12  توسط  دکتر مسعودمولایی- ماندانا رضایی  |